Carp*

Particuliere beleggers in Nederland laten zich in hun gevoelens van optimisme of juist angst niet beïnvloeden door het risico dat ze nemen, maar door het rendement dat ze zojuist hebben behaald. De slogan “In het verleden behaalde rendementen bieden geen garantie voor de toekomst”, slaan ze daarmee volledig in de wind. Dat is niet alleen tegenstrijdig met de dominante financieel-economische literatuur, maar ook verontrustend, stelt dr. Arvid Hoffmann, onderzoeker aan de Universiteit Maastricht. Samen met dr. Thomas Post schreef hij het artikel ‘Angst en optimisme van particuliere beleggers’ dat 6 januari in het vakblad ESB verscheen. “Waarschijnlijk compenseren hun rendementen onvoldoende voor de risico’s die ze nemen”, aldus Arvid Hoffmann.

Het gedrag van particuliere beleggers heeft invloed op de prijsvorming in financiële markten en uiteindelijk zelfs op de economie als geheel. Tot nu toe was nog niet onderzocht hoe particuliere beleggers hun risicotolerantie, -perceptie en hun rendementsverwachting vormen. Van april 2008 tot en met maart 2009 vulden bijna 1400 particuliere beleggers van Nederlands belangrijkste online-broker een maandelijkse vragenlijst in over hun verwachtingen en percepties, wat gecombineerd werd met al hun transactiegegevens. De gemiddelde leeftijd van de beleggers is 52 jaar, 8% is vrouw, ze beleggen gemiddeld al drie jaar bij de online-broker, met een gemiddelde portefeuille van 50.000 euro.

Rendement versus risico

De belangrijkste conclusie is dat gevoelens van angst en optimisme uitsluitend gedreven worden door behaalde rendementen. Het behalen van een beter rendement leidt tot hogere rendementsverwachtingen, meer risicotolerantie en een lagere risicoperceptie. Het feitelijk genomen risico om dit rendement te behalen beïnvloedt deze gevoelens niet of nauwelijks. Volgens financiële standaardtheorieën bepaalt juist de afweging tussen risico en rendement de aantrekkelijkheid van een investering. “Het is daarom zorgelijk dat particuliere beleggers zich weinig bewust lijken te zijn van het risico dat ze nemen met hun beleggingen. Zelfs tijdens de financiële crisis speelt het risico dat ze lopen geen rol in hun verwachtingen; dat vind ik verontrustend”, aldus Arvid Hoffmann. 

Advies voor beleidsmakers

Eerder onderzoek wees al wel uit dat particuliere beleggers vaak een hoog rendement verwachten van veilige aandelen, terwijl in de praktijk juist het nemen van méér risico in het algemeen leidt tot een hoger rendement. De onderzoekers raden beleidsmakers aan om financiële instellingen te stimuleren het risico van hun portefeuille op een aansprekende manier inzichtelijk te maken, net zoals ze dat momenteel al doen met de rendementen.