Carp*

Een negatief werkklimaat doet stress toenemen en vermindert werkplezier en productiviteit. Er wordt vaak gedacht dat hier weinig aan te doen valt, maar dat is niet waar. Angela Talen & Sasja Dirkse - auteurs van ‘Menskennis voor managers’ - vertellen hoe ’t wel zou moeten.

Stel je een vergadering voor. Je loopt even naar binnen om een boodschap door te geven en wat je aantreft is het volgende: zes mensen aan een tafel, twee verhitte hoofden, een met de armen over elkaar, een ander ver weg van tafel geschoven, één iemand aan het woord. De volgende zin kun je nog net opvangen: ‘Als jij nu eens even je mond houdt, dan kan ik ook een keer uitspreken.’

Het zou fijn zijn als we dit bedacht hadden. Dat het onze fantasie was, in ons hoofd bedacht, ver van de realiteit. Helaas: het is een situatie die we regelmatig tegenkomen. Geweld op de werkplek. Sluimerend, emotioneel geweld dat we met elkaar toestaan. Een dergelijk negatief werkklimaat komt in veel organisaties voor. Met alle gevolgen van dien. De werkplek kan ogen als een veilige plek, emotioneel gezien ben je op straat veiliger!

‘Medewerkers die over elkaar praten in plaats van met elkaar, een ruzieachtige sfeer in het werkoverleg, collega’s die samenwerking uit de weg gaan, verhitte gesprekken vol ergernis, het stelselmatig niet aan het woord laten van één collega. We brengen het grootste gedeelte van de week door op ons werk, maar in veel gevallen is deze plek geen omgeving waar plezier en positivisme ervaren wordt.

Negatieve situaties

Kijk en vraag maar eens om je heen: op welke werkplek is het echt leuk, waar is weinig gedoe? Iedereen kent voorbeelden van mensen die thuis zitten omdat ze zichzelf niet kunnen zijn op het werk, niet begrepen worden, continu kritiek krijgen, niet gewaardeerd en ingezet worden op hun kwaliteiten en niet meer om kunnen gaan met negatieve situaties. Tel daarbij op de mensen die wel aan het werk blijven, maar zich hierbij niet goed voelen. Een negatief werkklimaat vermindert werkplezier, doet stress toenemen en vermindert de productiviteit.

Makkelijke reactie is de volgende: ‘Ja zo gaat dat nu eenmaal waar mensen samenwerken’. Of: ‘Het feit dat het op zoveel plaatsen gebeurt geeft wel aan dat het gewoon zo is en moeilijk te veranderen’. Een te gemakkelijke reactie naar ons idee. Onderzoek laat zien dat het wel degelijk mogelijk is om toe te werken naar een positiever klimaat. Maar hoe dan en waar te beginnen?
Een belangrijke reden voor onbegrip, groeiende irritatie en conflicten is het gebrek aan openheid om te onderzoeken waarom iemand zegt wat hij zegt en waarom iemand doet zoals hij doet. In negatieve werkomgevingen reageren mensen vanuit vooroordelen in plaats vanuit nieuwsgierigheid en begrip.

Vooroordeel

Dat is ook niet verwonderlijk: In een wereld met zoveel informatie en indrukken zijn we erop ingesteld om snel te oordelen. Oordelen is een natuurlijke reactie om te kunnen omgaan met alle prikkels die op ons afkomen. Het probleem bij het oordelen over mensen is dat we dat doen op basis van ons eigen referentiekader: we krijgen onbewust een associatie met iemand die we eerder hebben gezien of meegemaakt en koppelen daaraan onze mening. Of we nemen onszelf als norm en veroordelen de ander omdat we zijn gedrag niet begrijpen of er niet mee om weten te gaan. Door op deze manier te kijken ontstaan misinterpretaties en vooroordelen en houden we onze eigen beelden in stand. We leren niet zolang we ons laten leiden door ons vooroordeel over de ander.

Juist van de mensen die je niet begrijpt of waar je je aan ergert, kun je zelf veel leren. Daarvoor zijn drie belangrijke regels:
1) nieuwsgierigheid en open houding – oordeel uitstellen
2) je irritatie zien als kans om iets te leren over jezelf
3) je menskennis vergroten waardoor je weet welke redenen er achter bepaald gedrag kunnen zitten

Door open, bewust en met meer menskennis met anderen om te gaan kun je bijdragen aan een positief werkklimaat.

Angela Talen & Sasja Dirkse
Directie 2KNOWHOW art of learning, en auteurs van o.a. het boek ‘Menskennis voor managers’

Voor meer informatie over menskennis kijk op: www.menskennis.com